Veel mensen weten wel wat "goed" voor ze is, maar blijven toch terug vallen in hetzelfde gedrag. Dit komt omdat we veel keuzes niet maken op basis van ons logisch verstand maar vooral vanuit vastgezette overtuigingen en reacties op eerdere ervaringen. Ons brein kiest voor veiligheid (vaak de bekende weg) en de weg van de minste weerstand. Verslaving komt meestal voort uit een diepere reactie van het systeem op spanning, emoties, onverwerkte ervaringen of innerlijke leegte. Het hoofd wil stoppen, maar het lichaam en onderbewuste zoeken nog steeds naar veiligheid, rust, controle of verdoving.
Om de functie en de kern van een verslaving te onderzoeken loopt de therapeut meerdere stappen door tijdens een traject. In de eerste fase wordt gekeken naar de verslaving zelf en de rol die deze in het leven heeft gekregen. Welke positieve functie heeft het gedrag? Wat levert het op? Door dit te onderzoeken, ontstaat vaak meer begrip voor het patroon en minder strijd tegen zichzelf.
Daarna kijken we naar de emoties en spanningen die onder het gedrag aanwezig zijn. Vaak wordt zichtbaar dat de verslaving ooit een manier was om om te gaan met overprikkeling, verdriet, onveiligheid, afwijzing, stress of een diep gevoel van tekort. Ook beschermmechanismen zoals controleren, vermijden, pleasen, afsluiten, altijd "aan" staan blijken vaak verbonden met hetzelfde innerlijke overlevingsmechanisme.
Afhankelijk van de hulpvraag wordt er gewerkt op diepere lagen zoals trauma, generatiebelasting, innerlijke kindsdelen, familiepatronen of opgeslagen spanning in het lichaam. Geen standaard stappenplan elk systeem heeft een eigen tempo, geschiedenis en beschermlagen.