Inzicht · 5 min lezen
De saboteur in jezelf: waarom een deel van je niet wil stoppen
Op bewust niveau is je keuze helder: je wilt stoppen. En toch stel je uit, val je terug of praat je het gedrag goed. Dat is geen gebrek aan motivatie. Er is waarschijnlijk een deel in je dat het oude gedrag nog vasthoudt.
Een saboteur is een intern beschermmechanisme dat actief wordt zodra er beweging richting verandering ontstaat. Waar je bewuste deel gericht is op groei en vrijheid, is het saboterende deel gericht op veiligheid, voorspelbaarheid en behoud van het bekende. Die twee krachten kunnen tegelijk aanwezig zijn, en dat voelt als innerlijke verdeeldheid.
Een deel dat vóór je werkt, niet tegen je
Saboterende delen ontstaan in reactie op ervaringen waarin het systeem spanning, onveiligheid of overweldiging voelde, meestal in de kindertijd. Het gedrag dat toen hielp, vermijden, controleren, aanpassen of verdoven, werd opgeslagen als een effectieve strategie. Het saboterende deel probeert herhaling van die oude pijn te voorkomen. Verandering voelt voor dit deel als een bedreiging, ook als je er bewust om vraagt.
Hoe een saboteur eruit kan zien
- De Controleur houdt graag alles in de gaten en wil voorbereid zijn, omdat onvoorspelbaarheid ooit onveilig voelde.
- De Pleaser voelt feilloos aan wat de ander nodig heeft, omdat verbinding ooit belangrijker was dan de eigen behoefte.
- De Vermijder zoekt afleiding en houdt het oppervlakkig, omdat gevoelens ooit te groot waren om te dragen.
- De Overlever gaat altijd door en geeft niet op, maar kan daardoor moeilijk vertragen of hulp toelaten.
“De saboteur werkt niet tegen je, maar voor je. Hij beschermt je tegen iets dat ooit te pijnlijk was.”
Wat helpt
Bestrijden werkt niet: het deel wordt dan alleen maar actiever. Wat helpt is onderzoeken wat het deel probeert te beschermen en waarom volledige vrijheid nog niet veilig voelt in het systeem. Pas wanneer dat deel gehoord en gezien is, kan het zijn rol loslaten. In een traject bij een NEI therapeut/coach wordt met de biotensor uitgevraagd of zo'n deel actief is en wat het nodig heeft. Daarna hoeft het niet meer te saboteren, omdat de bescherming overbodig is geworden.
Wil je hiermee aan het werk?
Lees ook
Wat is verslaving als regulatiemechanisme?
Verslaving is geen gebrek aan wilskracht, maar een manier waarop het systeem onderliggende pijn reguleert. Lees hoe dat werkt en wat het betekent voor begeleiding.
Waarom stoppen met wilskracht vaak mislukt
Goede voornemens houden zelden stand. Deze uitleg laat zien wat er in het brein en het onderbewustzijn gebeurt bij stoppen, en waarom terugval logisch is.